Proje ve İşlem Bazlı Süreli Hukuki Danışmanlık

1. Konunun Genel Çerçevesi

Bazı şirketler sürekli bir hukuki danışmanlığa ihtiyaç duymamakta, ancak belirli dönemlerde yoğun hukuki destek gerektiren işlerle karşılaşmaktadır. Bir şirket satın alımı, yeni bir yatırım, gayrimenkul projesi, yurt dışı ortaklık, büyük bir tedarik sözleşmesi veya yeniden yapılanma bu tür işlere örnek gösterilebilmektedir. Bu durumlarda hizmet, yalnızca ilgili proje veya işlemle sınırlı ve süreli olarak alınabilmektedir.

İşlem bazlı danışmanlıkta avukat, işin başından sonuna kadar hukuki riskleri tespit etmekte, sözleşme metinlerini hazırlamakta veya incelemekte, karşı tarafla müzakerelere katılmakta ve işlemin kanuna uygun şekilde tamamlanmasını takip etmektedir. Hizmet, işin tamamlanması veya sözleşmede belirlenen sürenin dolmasıyla sona ermektedir.

Süreli danışmanlığın aylık danışmanlıktan temel farkı, hizmetin konusunun ve süresinin baştan sınırlı olmasıdır. Bu yapı, şirketin bütçesini belirli bir iş için planlamasına imkân vermekte; avukat açısından da işin gerektirdiği zaman ve kaynağın önceden öngörülmesini sağlamaktadır. Bununla birlikte, işlemler çoğu zaman öngörülenden uzun sürebildiği için sürenin uzaması hâlinde nasıl hareket edileceğinin de baştan konuşulması gerekmektedir.

2. Hukuki Dayanak

Süreli danışmanlık ilişkisi bakımından başlıca dayanaklar şunlardır:

• Av.K. m.35: Hukuki mütalaa vermek ve hukuki işlemleri takip etmek avukatlara özgüdür.
• Av.K. m.163-164: Ücret sözleşmesi ve avukatlık ücreti düzenlenmektedir.
• Av.K. m.38: Avukatın işi reddetmek zorunda olduğu hâller, özellikle çıkar çatışması durumları sayılmaktadır.
• TBK m.502 vd.: Vekâlet sözleşmesi hükümleri uygulanmaktadır.
• İşlemin konusuna göre Türk Ticaret Kanunu, Türk Medeni Kanunu, KVKK, Rekabet Kanunu ve sektörel mevzuat da devreye girmektedir.

3. Kanundaki Düzenleme

Vekâlet İlişkisinin Niteliği

Süreli danışmanlık, hukuki niteliği itibarıyla bir vekâlet sözleşmesidir. Vekil, işi bizzat ve özenle yürütmekle, müvekkile hesap vermekle ve elde ettiği bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür. TBK m.506 uyarınca vekilin sorumluluğu, işi gereği gibi yürütmemesi hâlinde gündeme gelmektedir.

Ücretin Belirlenmesi

Avukatlık ücreti taraflarca serbestçe belirlenebilmektedir. Ücret, sabit bir proje bedeli, aşamalara bölünmüş ödemeler veya harcanan zamana göre hesaplanan bir yöntemle kararlaştırılabilmektedir. Her durumda ücretin, her yıl yeniden belirlenen Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında kalmaması gerekmektedir. Av.K. m.164 uyarınca ücret, dava veya işin değerine göre yüzde olarak da belirlenebilmekte, ancak kanunda öngörülen üst sınırı aşamamaktadır.

Çıkar Çatışması

Av.K. m.38 uyarınca avukat, daha önce karşı tarafa aynı konuda hizmet vermişse veya görüş bildirmişse işi kabul edememektedir. İşlem bazlı danışmanlıkta karşı tarafın kim olduğu baştan belli olduğundan, bu kontrolün hizmete başlamadan yapılması gerekmektedir.

İşlem Belgelerinin Hukuki Niteliği

İşlem sürecinde hazırlanan belgelerin bağlayıcılığı birbirinden farklıdır. Niyet mektubu veya mutabakat zaptı, kural olarak tarafları asıl işlemi yapmaya zorlamamakla birlikte, gizlilik, münhasırlık ve masraf gibi hükümler bakımından bağlayıcı olarak düzenlenebilmektedir. Hangi hükümlerin bağlayıcı olduğunun metinde açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek tartışmaları önlemektedir. Bazı işlemler ise resmi şekle, noter onayına veya tescile tabi olup bu şekil şartlarına uyulmaması işlemin geçerliliğini etkileyebilmektedir.

4. Uygulamada Süreç

Proje veya işlem bazlı danışmanlık genellikle şu sırayla yürütülmektedir:

1. Ön görüşme: İşlemin konusu, tarafları, takvimi ve şirketin beklentileri belirlenmektedir. Çıkar çatışması kontrolü bu aşamada yapılmaktadır.
2. Gizlilik taahhüdü: Gerekli görüldüğünde bilgi paylaşımından önce gizlilik sözleşmesi imzalanmaktadır.
3. Teklif ve sözleşme: Hizmetin kapsamı, aşamaları, teslim edilecek belgeler, ücret, masraflar ve süre yazılı olarak düzenlenmektedir.
4. Hukuki inceleme: Gerekli hâllerde karşı tarafın veya hedef şirketin şirket kayıtları, sözleşmeleri, uyuşmazlıkları, tapu ve izin belgeleri incelenmekte ve bir rapor hazırlanmaktadır.
5. Belgelerin hazırlanması ve müzakere: Niyet mektubu, ana sözleşme, ek protokoller ve kurumsal kararlar hazırlanmakta veya incelenmektedir.
6. Kapanış ve tescil işlemleri: İmza, ödeme, devir, tescil ve resmi kurumlara bildirim işlemleri takip edilmektedir.
7. Kapanış sonrası işler: Taahhütlerin yerine getirilip getirilmediği ve varsa düzeltme ödemeleri izlenmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Danışmanlık sözleşmesinden doğan ücret ve sorumluluk uyuşmazlıklarında, müvekkil şirket ise kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevli olmaktadır. Müvekkilin tüketici sıfatını taşıdığı durumlarda tüketici mahkemesi gündeme gelebilmektedir. Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi olup, sözleşmenin ifa yeri mahkemesi de yetkili olabilmektedir.

Danışmanlık konusu işlemin kendisinden doğan uyuşmazlıklarda ise işlemin niteliğine göre asliye ticaret, asliye hukuk veya iş mahkemesi görevli olabilmektedir. Ticari işlemlerde taraflar tahkim şartı da kararlaştırabilmektedir. Avukatın meslek kurallarına aykırı davranışları ise baroya şikâyet konusu yapılabilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Kapsam sınırı: İşlemle doğrudan ilgili olmayan işlerin ücrete dahil olup olmadığı açıkça belirtilmelidir. Aksi hâlde kapsam genişlemesi ücret uyuşmazlığına yol açabilmektedir.
• Takvim: Tescil, izin ve bildirim gibi kanuni sürelere bağlı adımlar baştan planlanmalıdır.
• Rekabet izni: Belirli eşikleri aşan birleşme ve devralmalarda Rekabet Kurulu izni gerekebilmektedir; izin alınmadan tamamlanan işlemler hukuken sorun yaratabilmektedir.
• Kişisel veriler: İnceleme sırasında paylaşılan çalışan ve müşteri verileri bakımından KVKK hükümlerine uyulmalıdır.
• Masraflar: Noter, harç, tercüme ve resmi kurum masraflarının kime ait olacağı sözleşmede belirlenmelidir.
• Ücret alacağı: Avukatlık ücret alacakları bakımından TBK m.147 kapsamında beş yıllık zamanaşımı uygulanmaktadır.
• Sona erme: İşlemin yarıda kalması hâlinde o ana kadar yapılan işlerin nasıl ücretlendirileceği önceden kararlaştırılmalıdır.

7. Sonuç

Proje ve işlem bazlı danışmanlık, sürekli bir hukuki hizmete ihtiyaç duymayan şirketler için belirli bir işin güvenli şekilde tamamlanmasına yönelik etkili bir yöntemdir. Hizmetin verimli olması, işin tanımının, aşamalarının ve ücretin yazılı sözleşmede ayrıntılı biçimde belirlenmesine bağlıdır.

İşlemin türüne göre farklı kanunlar, izinler ve süreler devreye girebilmektedir. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Sürekli veya Süreli Hukuki Danışmanlık