Ticari Elektronik İleti ve İYS Yükümlülükleri: Onay, Ret ve Yaptırımlar

1. Konunun Genel Çerçevesi

Kampanya duyuruları, indirim kuponları, bülten e-postaları ve tanıtım amaçlı SMS'ler, mevzuatta "ticari elektronik ileti" olarak adlandırılmaktadır. Bu iletilerin gönderilmesi; elektronik ticaret mevzuatı ile kişisel verilerin korunması mevzuatının birlikte uygulandığı bir alandır.

İleti Yönetim Sistemi (İYS), alıcıların verdikleri onayları ve ret taleplerini tek bir merkezde toplayan ve yöneten sistemdir. Hizmet sağlayıcılar, gönderim yapmadan önce alıcının onayının İYS'de kayıtlı olup olmadığını kontrol etmektedir. Alıcılar da İYS üzerinden onaylarını görebilmekte ve geri alabilmektedir.

2. Hukuki Dayanak

• 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun: 6563 s. K. m.6 (ticari elektronik ileti gönderme şartı), 6563 s. K. m.7 (iletinin içeriği), 6563 s. K. m.8 (ret hakkı), 6563 s. K. m.11 (idari para cezaları)
• Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik
• KVKK m.5 ve KVKK m.10 (iletişim verilerinin işlenmesi ve aydınlatma yükümlülüğü)
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, özellikle Kabahatler K. m.27 (idari yaptırım kararına karşı başvuru)

3. Kanundaki Düzenleme

Onay Şartı

6563 s. K. m.6 uyarınca ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilmektedir. Onay; yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim araçlarıyla alınabilmektedir. Onayın, alıcının olumlu irade beyanını, adını-soyadını ve elektronik iletişim adresini içermesi gerekmektedir. Önceden işaretlenmiş kutucuklarla veya üyelik sözleşmesinin içine gizlenmiş ifadelerle alınan onaylar tartışmaya açık hâle gelmektedir.

Yönetmelik, onay alınmasının gerekmediği bazı hâller de öngörmektedir. Örneğin tacir veya esnaf olan alıcılara önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilmektedir; bu alıcılar da ret hakkını kullanabilmektedir. Alıcıyla kurulan bir ilişki kapsamında, sunulan mal veya hizmetin kullanımına ilişkin bilgilendirme niteliğindeki iletiler de onay şartına tabi değildir. Ancak kampanya ve tanıtım içeriği eklenen bilgilendirme mesajları ticari ileti niteliği kazanabilmektedir.

İletinin İçeriği

6563 s. K. m.7 uyarınca iletilerde, hizmet sağlayıcının tanınmasını sağlayan bilgilerin yer alması gerekmektedir. Ayrıca alıcının ret bildiriminde bulunabileceği iletişim bilgisine iletide yer verilmekte ve ret hakkının kullanımı kolay ve ücretsiz olmaktadır.

Ret Hakkı

6563 s. K. m.8 uyarınca alıcı, ticari elektronik ileti almayı dilediği zaman hiçbir gerekçe belirtmeksizin reddedebilmektedir. Hizmet sağlayıcı, ret talebinin kendisine ulaştığı tarihten itibaren üç iş günü içinde alıcıya ileti gönderimini durdurmaktadır.

İYS Kaydı

Yönetmelik uyarınca hizmet sağlayıcılar, aldıkları onayları İYS'ye kaydetmekle yükümlüdür. İYS'ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz sayılabilmekte ve gönderim öncesinde alıcının İYS'deki durumunun kontrol edilmesi gerekmektedir. Kayıt ve entegrasyon yükümlülüğünün kapsamı ile uygulama esasları bakımından güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. İletişim kanallarının belirlenmesi: SMS, e-posta ve arama kanalları ayrı ayrı ele alınmakta, her kanal için onay durumu takip edilmektedir.
2. Onay metinlerinin hazırlanması: Onay metni, aydınlatma metninden ve sözleşme onayından ayrı tutulmakta; alıcının aktif bir eylemle onay vermesi sağlanmaktadır.
3. İYS kaydı ve entegrasyonu: Hizmet sağlayıcı İYS'ye kaydolmakta; mevcut ve yeni onaylar sisteme aktarılmaktadır.
4. Gönderim öncesi kontrol: Her kampanya öncesinde alıcı listesi İYS ile karşılaştırılmaktadır.
5. Ret taleplerinin işlenmesi: Ret talepleri hangi kanaldan gelirse gelsin kayda alınmakta ve süresi içinde gönderim durdurulmaktadır.
6. Kayıtların saklanması: Onay ve ret kayıtları, yönetmelikte öngörülen süre boyunca saklanmaktadır.
7. Hizmet sağlayıcı ve aracı sözleşmeleri: Toplu SMS veya e-posta hizmeti alınan firmalarla yapılan sözleşmelerde, onay kontrolü ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumluluklar düzenlenmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Onaysız ileti şikâyetleri, alıcı tarafından Ticaret Bakanlığı'na (e-Devlet veya ilgili elektronik başvuru kanalları üzerinden) iletilebilmektedir. Denetim ve idari para cezası verme yetkisi Ticaret Bakanlığı ve il müdürlüklerine aittir. Ceza tutarları, onaysız gönderilen ileti sayısına göre artırılabilmekte ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmektedir.

Bu idari para cezalarına karşı, Kabahatler K. m.27 uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilmektedir. Yetkili sulh ceza hâkimliği, kural olarak kararı veren idari merciin bulunduğu yerdeki hâkimliktir. İletişim verilerinin hukuka aykırı işlenmesi iddiasıyla ayrıca Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yoluna da gidilebilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Ret talebinin işlenme süresi: Talebin ulaşmasından itibaren üç iş günü.
• İdari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru süresi: Tebliğden itibaren 15 gün.
• Satın alınan veya kiralanan veri listeleriyle gönderim yapılması, hem elektronik ticaret hem de kişisel veri mevzuatı bakımından ciddi risk oluşturmaktadır.
• Onayın ispat yükü hizmet sağlayıcıdadır. Onayın ne zaman, hangi kanaldan ve hangi metinle alındığı belgelenmelidir.
• Bir kanal için verilen onay, diğer kanallar için onay anlamına gelmemektedir.
• Çağrı merkezi aramaları da ticari elektronik ileti kapsamında değerlendirilebilmektedir; sesli arama kanalı için ayrı onay yönetimi gerekmektedir.

7. Sonuç

Ticari elektronik ileti gönderimi, pazarlama faaliyetlerinin vazgeçilmez bir parçası olmakla birlikte, onay, İYS kaydı ve ret hakkı kurallarına sıkı bir uyum gerektirmektedir. Onay süreçlerinin belgelenmesi ve her gönderimden önce İYS kontrolü yapılması, idari yaptırım riskini önemli ölçüde azaltmaktadır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Kişisel Verilerin Korunması ve Veri Uyumu