Fiziki Hisse Senetlerinin Kaydileştirilmesi ve YTM Başvurusu

1. Konunun Genel Çerçevesi

Pek çok ailede, yıllar önce satın alınmış veya miras yoluyla intikal etmiş kâğıt (fiziki) hisse senetleri bulunmaktadır. Borsada işlem gören şirketlerin payları uzun bir süreden beri yalnızca Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde elektronik kayıt olarak tutulmaktadır. Bu nedenle elde kalan fiziki senet tek başına borsada satılamamakta, üzerindeki hakların kullanılabilmesi için kaydi sisteme aktarılması gerekmektedir.

Kaydileştirme dönemi boyunca hak sahiplerine senetlerini teslim ederek kaydi pay almaları için süre tanınmış, bu süre içinde başvurulmayan paylar için özel bir rejim kurulmuştur. Bu yazıda kaydileştirmenin hukuki dayanağı, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) devredilen paylar ve hak sahiplerinin izlemesi gereken süreç açıklanmaktadır.

2. Hukuki Dayanak

• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, kaydi sermaye piyasası araçlarına ilişkin hüküm SPKn m.13; özellikle süresi içinde kaydileştirilmeyen paylara ilişkin dördüncü fıkra.
• Bu hükme dayanılarak çıkarılan ve 07.09.2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan, kaydileştirilmeyen paylara ilişkin yönetmelik.
• MKK ve YTM düzenlemeleri ile ihraççı şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformunda yaptığı duyurular.
• Mirasçılar bakımından 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mirasçılık belgesine ilişkin TMK m.598.

3. Kanundaki Düzenleme

Kaydi Sistem

Sermaye piyasası araçları, kural olarak kaydileştirilmiş olarak ihraç edilmekte ve haklar MKK kayıtları üzerinden izlenmektedir SPKn m.13. Kaydileştirme ile birlikte basılı senetler hukuki önemini kaybetmekte; hak sahipliği, aracı kurum aracılığıyla açılan yatırımcı hesabındaki kayıtla belirlenmektedir.

Süresinde Kaydileştirilmeyen Paylar

Kaydileştirme döneminde hak sahipleri tarafından teslim edilmeyen fiziki senetlere karşılık gelen paylar, önce ihraççı şirket adına açılan hesaplarda izlenmiş, kanunda öngörülen süre sonunda ise mülkiyetleri YTM'ye devredilmiştir. Bu devir, hak sahibinin tüm haklarının kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmemekte; yönetmelikte belirlenen süre ve usul içinde başvuru yapan hak sahiplerine YTM tarafından iade veya ödeme yapılmaktadır.

Başvuru Süresi

YTM ve ihraççı şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformundaki duyurularına göre, YTM'ye devredilen paylarla ilgili hak sahibi başvuruları için son gün 6 Eylül 2026 olarak ilan edilmiştir. Bu tarihten sonra yapılacak taleplerin hukuki durumu, yürürlükteki düzenleme ve YTM'nin güncel açıklamaları çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

4. Uygulamada Süreç

Başvuru süreci, ihraççı şirket ve YTM olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır:

1. Senetlerin envanterinin çıkarılması: Eldeki senetlerin şirket unvanı, seri, tertip, senet numarası ve nominal değerleri listelenmektedir. Kupon koçanlarının eksiksiz olup olmadığı kontrol edilmektedir.
2. Şirketin güncel durumunun araştırılması: Şirketin unvan değiştirip değiştirmediği, başka bir şirketle birleşip birleşmediği veya tasfiye edilip edilmediği Kamuyu Aydınlatma Platformu ve ticaret sicili kayıtları üzerinden araştırılmaktadır.
3. Senetlerin ihraççıya teslimi: Fiziki senetler ihraççı şirkete (veya şirketin görevlendirdiği birime) teslim edilmekte ve karşılığında teslim tutanağı alınmaktadır. Şirket, senetlerin geçerliliğini ve hangi paylara karşılık geldiğini kontrol etmektedir.
4. YTM'ye başvuru: Teslim tutanağı, başvuru dilekçesi, kimlik belgesi ve gerekmekteyse mirasçılık belgesi veya vekâletname ile YTM'ye başvurulmaktadır.
5. İade veya ödeme: YTM, başvuruyu inceledikten sonra mevzuat çerçevesinde payların hak sahibinin yatırım hesabına aktarılması veya ödeme yapılması yoluyla işlemi sonuçlandırmaktadır. Bu nedenle başvurudan önce bir aracı kurumda yatırım hesabı açılması yararlı olmaktadır.

Mirasçıların Başvurusu

Senet sahibi vefat etmişse başvuru mirasçılar tarafından yapılmaktadır. Bunun için sulh hukuk mahkemesinden veya noterden mirasçılık belgesi alınması gerekmektedir TMK m.598. Birden fazla mirasçı varsa başvurunun tüm mirasçılarca birlikte veya içlerinden birine verilen vekâletname ile yapılması gerekebilmektedir. Mirasçılar arasında paylaşım sorunu bulunması hâlinde bu sorunun ayrıca çözülmesi gerekmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Bu süreçte yetkili merciler idari niteliktedir. Senetlerin geçerliliğinin kontrolü ve teslim tutanağı düzenlenmesi bakımından ihraççı şirket, payların iadesi veya ödeme bakımından Yatırımcı Tazmin Merkezi yetkilidir. Kaydi kayıtlar MKK nezdinde tutulmaktadır.

YTM'nin başvuruyu reddetmesi hâlinde ret işleminin niteliğine göre idari yargı yolu gündeme gelebilmektedir; dava açma süresi kural olarak İYUK m.7 çerçevesinde belirlenmektedir. Mirasçılık belgesi için sulh hukuk mahkemesi veya noter yetkilidir. Senetlerin mülkiyeti konusunda kişiler arasında uyuşmazlık çıkması hâlinde genel hükümlere göre davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmektedir; şirketle ortaklık haklarına ilişkin uyuşmazlıklarda ise asliye ticaret mahkemesi görevlidir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• YTM duyurularına göre başvuru için son gün 6 Eylül 2026'dır. Bu tarihten sonra hak kaybı riski bulunduğundan, eldeki senetler için güncel durumun YTM'den teyit edilmesi gerekmektedir.
• Senetlerin aslı teslim edilmektedir; teslimden önce önlü arkalı fotokopilerinin alınması ve teslim tutanağının saklanması önem taşımaktadır.
• Senet üzerindeki unvan ile bugünkü şirket unvanı farklı olabilmektedir; birleşme ve unvan değişikliği zincirinin belgelenmesi gerekebilmektedir.
• Hisse senedi yerine yalnızca kupon veya makbuz bulunması, ya da senedin yırtık ve okunaksız olması başvurunun kabulünü zorlaştırabilmektedir.
• Kaybolmuş bir senet için kıymetli evrakın iptaline ilişkin hükümler çerçevesinde mahkemeden iptal kararı alınması gündeme gelebilmektedir.
• Halka açık olmayan anonim şirketlerin pay senetleri kural olarak bu rejimin kapsamında değildir; bunlar için Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanmaktadır.
• Senetlerin "değerli eski hisse" vaadiyle satın alınmasını teklif eden kişilere karşı dikkatli olunması gerekmektedir.

7. Sonuç

Fiziki hisse senetleri, kaydi sisteme geçişle birlikte tek başına alım satıma konu olamayan belgeler hâline gelmiştir. Süresinde kaydileştirilmeyen paylar YTM'ye devredilmiş olup hak sahiplerinin ilan edilen süre içinde ihraççıya teslim ve YTM'ye başvuru aşamalarını tamamlaması gerekmektedir.

Başvuru süresinin sona ermiş olması ihtimali dikkate alınarak, eldeki senetlerin durumunun YTM nezdinde ayrıca teyit edilmesi önem taşımaktadır. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Bankacılık, Finans ve Sermaye Piyasası