KVKK Kurul Şikâyetleri ve İdari Para Cezalarına Karşı Dava Yolu

1. Konunun Genel Çerçevesi

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, veri koruma mevzuatına uyumu denetleyen ve yaptırım uygulayan bağımsız idari otoritedir. Kurul'un önüne gelen dosyaların önemli bir kısmı ilgili kişilerin şikâyetlerinden oluşmaktadır. Bunun yanında ihlal bildirimleri, basına yansıyan olaylar ve ihbarlar üzerine resen inceleme de başlatılabilmektedir.

Veri sorumlusu açısından Kurul süreci; savunmanın hazırlanması, belgelerin sunulması ve gerektiğinde verilen karara karşı yargı yoluna gidilmesi aşamalarından oluşmaktadır. 7499 sayılı Kanun ile 2024 yılında yapılan değişiklikle, idari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu da değişmiştir.

2. Hukuki Dayanak

• KVKK m.13 (veri sorumlusuna başvuru) ve KVKK m.14 (Kurul'a şikâyet)
• KVKK m.15 (şikâyet üzerine veya resen inceleme usul ve esasları)
• KVKK m.18 (kabahatler ve idari para cezaları; 7499 sayılı Kanun ile eklenen yargı yolu düzenlemesi dâhil)
• KVKK m.22 (Kurul'un görev ve yetkileri)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle İYUK m.7 (dava açma süresi)
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (genel hükümler bakımından)

3. Kanundaki Düzenleme

Şikâyet Şartları

KVKK m.14 uyarınca ilgili kişi; başvurusunun reddedilmesi, verilen cevabı yetersiz bulması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren 30 gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurul'a şikâyette bulunabilmektedir. Veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna gidilememektedir.

Kurul İncelemesi

KVKK m.15 uyarınca Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapmaktadır. Veri sorumlusu, Kurul'un istediği bilgi ve belgeleri kanunda öngörülen süre içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamakla yükümlüdür. Kurul, şikâyeti inceleyerek ilgililere bir cevap vermekte; şikâyet tarihinden itibaren Kanun'da öngörülen süre içinde cevap verilmemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılmaktadır.

Kurul, ihlalin varlığını tespit ettiğinde tespit edilen hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vermekte ve bu kararı ilgililere tebliğ etmektedir. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç 30 gün içinde yerine getirilmektedir. Telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık olması hâlinde Kurul, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilmektedir.

İdari Para Cezaları

KVKK m.18, aşağıdaki yükümlülüklere aykırılık hâlinde idari para cezası öngörmektedir:

• Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemek
• Veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmemek
• Kurul tarafından verilen kararları yerine getirmemek
• Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket etmek
• Yurt dışı aktarımda standart sözleşmeyi süresinde Kurum'a bildirmemek

Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmektedir. Güncel tutarların karar tarihi esas alınarak kontrol edilmesi gerekmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. Bilgi talebinin alınması: Kurul, şikâyeti veri sorumlusuna iletmekte ve belirli konularda açıklama ile belge istemektedir.
2. Savunma hazırlığı: Aydınlatma metinleri, envanter, VERBİS kaydı, ilgili kişi başvurusuna verilen cevap, teknik ve idari tedbirlere ilişkin belgeler bir araya getirilmektedir.
3. Savunmanın sunulması: Savunma; olayın akışını, dayanılan hukuki sebebi ve alınan tedbirleri açık biçimde ortaya koyacak şekilde, süresi içinde sunulmaktadır.
4. Kurul kararı: Kurul; şikâyetin reddine, hukuka aykırılığın giderilmesine veya idari para cezası uygulanmasına karar verebilmektedir.
5. Kararın uygulanması: Düzeltme kararlarının süresi içinde yerine getirildiği Kurul'a bildirilmektedir.
6. Yargı yolu: Kararın hukuka aykırı bulunması hâlinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

7499 sayılı Kanun ile KVKK m.18'e eklenen hüküm uyarınca, 01.06.2024 tarihinden itibaren Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulmaktadır. Bu tarihten önce bu cezalara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulmaktaydı. Geçiş dönemine ilişkin hükümler bakımından cezanın tarihi ayrıca değerlendirilmelidir.

Görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili mahkeme, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yetki kuralları çerçevesinde belirlenmektedir. Dava açma süresi, İYUK m.7 uyarınca kural olarak kararın tebliğinden itibaren 60 gündür. Kurul'un idari para cezası dışındaki kararlarına (ör. şikâyetin reddi veya düzeltme kararı) karşı da idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• İlgili kişinin şikâyet süresi: Cevabın öğrenilmesinden itibaren 30 gün, her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün.
• Kurul'un düzeltme kararlarının yerine getirilme süresi: Tebliğden itibaren en geç 30 gün.
• İdare mahkemesinde dava açma süresi: Kural olarak tebliğden itibaren 60 gün.
• Dava açılması, idari para cezasının tahsilini kendiliğinden durdurmamaktadır. Yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir; peşin ödeme indirimi gibi imkânların davaya etkisi de değerlendirilmelidir.
• Kurul'a sunulan savunmada yer almayan belge ve iddiaların sonradan ileri sürülmesi, yargılamada ispat bakımından güçlük yaratabilmektedir.
• Kurul kararlarının özetleri kamuya açık biçimde yayımlanabilmektedir. Bu durum itibar yönetimi açısından ayrıca dikkate alınmalıdır.

7. Sonuç

Kurul süreci, veri sorumlusunun mevzuata uyumunu belgelerle ortaya koymasını gerektiren idari bir incelemedir. Savunmanın ilk aşamada eksiksiz hazırlanması, olası bir yargı sürecinin de temelini oluşturmaktadır. 2024 değişikliğiyle idari para cezalarına karşı idare mahkemesinin görevli hâle geldiği ve dava açma süresinin buna göre hesaplanması gerektiği unutulmamalıdır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Kişisel Verilerin Korunması ve Veri Uyumu