Sahte Yatırım ve Kripto Platformları Dolandırıcılığı

1. Konunun Genel Çerçevesi

Sahte yatırım dolandırıcılığı genellikle sosyal medya reklamları, mesajlaşma grupları veya tanıdık gibi davranan kişiler aracılığıyla başlamaktadır. Mağdura gerçek bir kurumun adını veya ünlü kişilerin görüntülerini kullanan bir platform tanıtılmakta, küçük bir yatırımın ardından ekranda yüksek kazançlar gösterilmektedir. Para çekilmek istendiğinde ise "vergi", "komisyon", "hesap doğrulama" veya "teminat" adıyla yeni ödemeler talep edilmektedir.

Bu platformların önemli bir kısmı yurt dışında kurulu görünmekte, ancak para çoğunlukla yurt içindeki kişisel banka hesaplarına veya kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki hesaplara gönderilmektedir. Bu durum, faillere ulaşılmasında ve paranın izinin sürülmesinde önemli bir imkân sunmaktadır. Bu yazıda mağdurun izleyebileceği yollar açıklanmaktadır.

2. Hukuki Dayanak

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: dolandırıcılık TCK m.157, nitelikli dolandırıcılık TCK m.158.
• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu: yatırım hizmet ve faaliyetleri SPKn m.37, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti SPKn m.109; 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanununa eklenen kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin hükümler.
• 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: şikâyet CMK m.158, bilişim yoluyla işlenen suçlardan elde edilen değerlerin bulunduğu hesaplara ilişkin tedbir CMK m.128/A, katılma CMK m.237.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: haksız fiil TBK m.49, sebepsiz zenginleşme TBK m.77.

3. Kanundaki Düzenleme

İzin Yükümlülüğü

Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik olarak yatırım hizmeti sunmak, kaldıraçlı alım satım işlemlerine aracılık etmek veya portföy yönetimi yapmak için SPK izni gerekmektedir SPKn m.37. İzin olmadan bu faaliyetleri yürütmek suç olarak düzenlenmektedir SPKn m.109. SPK, izinsiz faaliyet gösteren internet sitelerine erişimin engellenmesi için kanuni yetkisini kullanmakta ve bu siteleri kamuoyuna duyurmaktadır.

7518 sayılı Kanun ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları da SPK'nın izin ve denetimine tabi kılınmıştır. Kripto varlık alım satımına aracılık eden platformların SPK tarafından yayımlanan listelerde yer alıp almadığı kontrol edilebilmektedir.

Ceza Hukuku Boyutu

Mağdurun gerçek olmayan bir yatırım imkânı ile aldatılarak para göndermesi, dolandırıcılık suçunu oluşturmaktadır. Suçun bilişim sistemleri, bankalar veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenmesi, nitelikli dolandırıcılık hâlleri arasında yer almaktadır TCK m.158. Kendi adına hesap açıp bu hesabı faillerin kullanımına veren kişilerin cezai ve hukuki sorumluluğu da somut olaya göre gündeme gelebilmektedir.

Paranın Takibi

7571 sayılı Kanun ile eklenen düzenleme, bilişim yoluyla işlenen suçlardan elde edilen değerlerin bulunduğu hesaplara el konulmasına ve bu hesapların dondurulmasına imkân tanımaktadır CMK m.128/A. Paranın kısa süre içinde başka hesaplara veya kripto varlıklara dönüştürülmesi nedeniyle, bu tedbirin erken aşamada talep edilmesi önem taşımaktadır.

4. Uygulamada Süreç

1. Ödemelerin durdurulması: Yeni ödeme taleplerine karşılık verilmemekte ve platformla yazışmalar kesilmeden önce mevcut kayıtlar güvence altına alınmaktadır.
2. Delillerin derlenmesi: Platformun internet adresi, uygulama adı, mesajlaşma kayıtları, temsilcilerin telefon numaraları, banka dekontları, kripto transferlerine ait işlem kodları ve cüzdan adresleri tarih sırasıyla listelenmektedir.
3. Bankaya ve kripto platformuna bildirim: Paranın gönderildiği hesabın bulunduğu bankaya ve kripto varlık hizmet sağlayıcısına dolandırıcılık bildirimi yapılmaktadır. Bu bildirim, şüpheli işlem süreçlerinin işletilmesine katkı sağlayabilmektedir.
4. Suç duyurusu: Cumhuriyet başsavcılığına ayrıntılı bir şikâyet dilekçesi verilmektedir. Dilekçede paranın gönderildiği her hesap ve cüzdan ayrı ayrı belirtilmekte, hesap tedbiri talebinde bulunulmaktadır.
5. SPK'ya bildirim: İzinsiz faaliyet gösteren platform SPK'ya bildirilebilmektedir.
6. Hukuki talepler: Paranın aktarıldığı hesap sahiplerine karşı haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı alacak davası ve buna bağlı ihtiyati haciz talebi değerlendirilebilmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Şikâyet, herhangi bir Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimine yapılabilmektedir CMK m.158; dosya gerekli görüldüğünde yetkili başsavcılığa gönderilmektedir. Nitelikli dolandırıcılık davalarında 7571 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında asliye ceza mahkemesi görevlidir. İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu bakımından da genel kurallara göre görevli ceza mahkemesi belirlenmektedir.

Hesaplara el konulması veya dondurulması gibi tedbirlerin hangi makamın kararıyla ve hangi koşullarla uygulanacağı ilgili hükümlerde düzenlenmektedir CMK m.128/A. Paranın aktarıldığı kişilere karşı açılacak alacak ve tazminat davalarında, değer ve niteliğe göre asliye hukuk mahkemesi görevlidir; davalının yerleşim yeri ile haksız fiilin işlendiği ve zararın meydana geldiği yer mahkemeleri yetkili olabilmektedir. Mağdur, açılan kamu davasına katılma talebinde bulunabilmektedir CMK m.237.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Hesap tedbirlerinin etkili olabilmesi için şikâyetin gecikmeden yapılması gerekmektedir.
• Kayıp paranın geri getirileceği vaadiyle ücret talep eden kişiler veya yabancı "hukuk firmaları" çoğunlukla aynı dolandırıcılık zincirinin parçası olabilmektedir; resmi kurum adına yapılan ücret taleplerine itibar edilmemesi gerekmektedir.
• Platformun yurt dışında kurulu görünmesi, yurt içindeki hesap sahipleri hakkında işlem yapılmasına engel değildir.
• Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeye dayalı taleplerde Türk Borçlar Kanunundaki zamanaşımı süreleri uygulanmaktadır TBK m.72, TBK m.82.
• Kripto transferlerinde işlem kodlarının ve cüzdan adreslerinin eksiksiz kaydedilmesi, paranın izinin sürülmesi için zorunludur.
• Mağdurun bilgilerinin başka dolandırıcılık girişimlerinde de kullanılabileceği dikkate alınarak hesap ve e-posta şifrelerinin değiştirilmesi yararlı olmaktadır.

7. Sonuç

Sahte yatırım ve kripto platformlarında mağduriyetin boyutu çoğu zaman gönderilen her yeni ödemeyle artmaktadır. Ödemelerin durdurulması, delillerin eksiksiz derlenmesi ve paranın aktarıldığı hesaplar için erken tedbir talep edilmesi, hem soruşturmanın hem de hukuki taleplerin başarısı bakımından belirleyici olmaktadır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Online Dolandırıcılık ve Yetkisiz İşlemler