Bilişim Suçları ve Şikâyet Süreci: Türleri, Deliller ve Görevli Mahkeme

1. Konunun Genel Çerçevesi

Bilişim suçları; bir bilgisayar, sunucu, mobil cihaz veya ağ kullanılarak ya da bu sistemlere yönelik olarak işlenen suçları ifade etmektedir. Bir şirketin e-posta hesabının ele geçirilmesi, sahte ödeme talimatıyla para transfer ettirilmesi, kredi kartı bilgilerinin çalınarak harcama yapılması veya müşteri veritabanının izinsiz kopyalanması bu suçlara örnek olarak gösterilebilmektedir.

Bu suçlarda failin kimliğinin tespiti ve delillerin korunması, geleneksel suçlara göre daha fazla teknik çalışma gerektirmektedir. Olayın fark edilmesinden sonraki ilk adımlar, ceza soruşturmasının seyrini büyük ölçüde etkilemektedir.

2. Hukuki Dayanak

• TCK m.243 (bilişim sistemine girme)
• TCK m.244 (sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme)
• TCK m.245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması)
• TCK m.245/A (yasak cihaz veya programlar)
• TCK m.158 (nitelikli dolandırıcılık; bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması hâli dâhil)
• TCK m.135 ve TCK m.136 (kişisel verilere ilişkin suçlar)
• CMK m.134 (bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma)
• CMK m.128/A (bilişim yoluyla işlenen suçlardan elde edilen değerlerin bulunduğu hesaplara ilişkin tedbir)
• CMK m.158 (ihbar ve şikâyet)

3. Kanundaki Düzenleme

Bilişim Sistemine Girme

TCK m.243, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişiyi cezalandırmaktadır. Sisteme girilmesi sonucunda verilerin yok olması veya değişmesi cezayı ağırlaştıran bir hâldir. Bir bilişim sistemi içindeki veya sistemler arasındaki veri nakillerinin teknik araçlarla izlenmesi de bu madde kapsamında suç olarak düzenlenmiştir.

Sistemi Engelleme ve Verileri Bozma

TCK m.244; bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan, sistemdeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren veya var olan verileri başka bir yere gönderen kişiyi cezalandırmaktadır. Fidye yazılımı saldırıları ve hizmet dışı bırakma saldırıları çoğunlukla bu madde kapsamında değerlendirilmektedir.

Banka ve Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması

TCK m.245, başkasına ait bir banka veya kredi kartını herhangi bir şekilde ele geçiren veya elinde bulunduran kişinin, kart sahibinin rızası olmaksızın bunu kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlamasını suç olarak tanımlamaktadır. Sahte kart üretilmesi ve kullanılması da aynı maddede düzenlenmiştir.

Bilişim Yoluyla Nitelikli Dolandırıcılık

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına yarar sağlanması, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle gerçekleştirildiğinde TCK m.158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilmektedir. Sahte e-ticaret siteleri, sahte yatırım platformları ve kimlik taklidiyle yapılan ödeme talepleri bu kapsamda incelenmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. Delillerin korunması: Ekran görüntüleri, e-postaların başlık (header) bilgileri, banka dekontları, mesaj kayıtları, IP ve oturum kayıtları ile sistem günlükleri değiştirilmeden saklanmaktadır. Etkilenen cihazların kapatılmadan veya formatlanmadan önce uzman desteği alınması önem taşımaktadır.
2. Bankaya ve ilgili platforma bildirim: Para transferi söz konusuysa, gönderen ve alıcı bankaya derhâl bildirim yapılarak işlem itiraz ve blokaj imkânları araştırılmaktadır.
3. Şikâyet dilekçesi: Olay, zaman sırasına göre anlatılmakta; şüpheliye ait bilinen tüm bilgiler (hesap numaraları, telefon numaraları, alan adları, kullanıcı adları) ve deliller dilekçeye eklenmektedir.
4. Soruşturma işlemleri: Cumhuriyet savcısı; bankalardan, internet servis sağlayıcılarından ve platformlardan kayıt isteyebilmekte, gerekli hâllerde hâkim kararıyla arama, el koyma ve dijital inceleme yapılmasını sağlayabilmektedir.
5. Hesaplara yönelik tedbir: CMK m.128/A kapsamında, bilişim yoluyla işlenen suçlardan elde edilen değerlerin bulunduğu hesaplara ilişkin tedbir uygulanabilmektedir. Hükmün kapsamı ve şartlarının somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
6. Kovuşturma: Yeterli şüphe oluşması hâlinde iddianame düzenlenmekte ve dava görevli ceza mahkemesinde görülmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilmektedir (CMK m.158). Emniyet ve jandarma bünyesindeki siber suçlarla mücadele birimleri, teknik inceleme bakımından soruşturmaya destek vermektedir. Soruşturma aşamasında arama, el koyma ve iletişim kayıtlarının incelenmesi gibi koruma tedbirlerine sulh ceza hâkimliği karar vermektedir.

Kovuşturma aşamasında TCK m.243, TCK m.244 ve TCK m.245 kapsamındaki suçlarda kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025) ile nitelikli dolandırıcılık davaları ağır ceza mahkemesinin görevinden çıkarılmış ve asliye ceza mahkemesine bırakılmıştır. Yetkili mahkeme, kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; bilişim suçlarında suçun işlendiği yerin tespiti, zararın meydana geldiği yer ve sistemlerin bulunduğu yer dikkate alınarak yapılmaktadır.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, TCK m.73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Bilişim suçlarının önemli bir kısmı ise resen soruşturulmaktadır.
• Dava zamanaşımı süreleri, suçun cezasının üst sınırına göre değişmektedir. Bu sürelerin somut suç tipine göre ayrıca hesaplanması gerekmektedir.
• Kayıtların saklanma süreleri sınırlı olduğundan bankalar, servis sağlayıcılar ve platformlardan kayıt istenmesinin erken aşamada talep edilmesi önem taşımaktadır.
• Şüphelinin yurt dışında bulunduğu veya yurt dışı sunucuların kullanıldığı olaylarda, uluslararası adli yardım süreçleri soruşturmanın süresini uzatabilmektedir.
• Mağdur, suçtan doğan zararını ceza yargılamasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde talep edebilmektedir.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumu 7589 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir; güncel düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir.

7. Sonuç

Bilişim suçlarında başarılı bir soruşturmanın temeli, delillerin olayın hemen ardından doğru yöntemle korunması ve şikâyetin somut verilerle desteklenmesidir. Görevli mahkemeye ilişkin son değişiklikler ve hesaplara yönelik yeni tedbir imkânı, sürecin planlanmasında dikkate alınmalıdır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Siber Güvenlik ve Bilişim Hukuku