Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Kararları: Usul ve Geçerlilik

1. Konunun Genel Çerçevesi

Anonim şirketlerde kararlar iki temel organ tarafından alınmaktadır. Genel kurul, pay sahiplerinin oluşturduğu karar organıdır ve esas sözleşme değişikliği, yönetim kurulu üyelerinin seçimi, finansal tabloların onayı ve kâr dağıtımı gibi temel konularda karar vermektedir. Yönetim kurulu ise şirketin yönetimi ve dışarıya karşı temsili ile görevlidir.

Kararların kanuna ve esas sözleşmeye uygun şekilde alınması, hem şirket içi uyuşmazlıkların önlenmesi hem de kararların ticaret siciline tescili bakımından önem taşımaktadır. Usule aykırı alınan kararlar, iptal veya butlan davalarına konu olabilmektedir.

2. Hukuki Dayanak

• TTK m.408: Genel kurulun devredilemez yetkileri düzenlenmektedir.
• TTK m.409-416: Genel kurulun toplantıya çağrılması, toplantı zamanı ve çağrısız genel kurul düzenlenmektedir.
• TTK m.418: Genel kurulda toplantı ve karar nisapları öngörülmektedir.
• TTK m.1527: Elektronik ortamda kurullar düzenlenmektedir.
• TTK m.374-375: Yönetim kurulunun görev ve yetkileri ile devredilemez görevleri düzenlenmektedir.
• TTK m.390-391: Yönetim kurulu kararları ve batıl yönetim kurulu kararları düzenlenmektedir.
• TTK m.445-447: Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı düzenlenmektedir.

3. Kanundaki Düzenleme

Genel Kurulun Toplanması

Olağan genel kurul, TTK m.409 uyarınca her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde toplanmaktadır. Gerekli hâllerde olağanüstü genel kurul da toplanabilmektedir. Genel kurul kural olarak yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılmaktadır. Çağrı, esas sözleşmede öngörülen şekilde, şirketin internet sitesinde ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan ve toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılmaktadır.

TTK m.416 uyarınca bütün payların sahipleri veya temsilcileri, aralarından biri itiraz etmedikçe, çağrı usulüne uyulmaksızın genel kurul olarak toplanabilmektedir. Kanunda belirtilen şirketlerde toplantıda Bakanlık temsilcisinin bulunması gerekmektedir.

Genel Kurulda Nisaplar

TTK m.418 uyarınca genel kurullar, kanunda veya esas sözleşmede aksine hüküm bulunmayan hâllerde sermayenin en az dörtte birini karşılayan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin varlığıyla toplanmaktadır. Kararlar ise toplantıda hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alınmaktadır. Esas sözleşme değişikliği gibi bazı kararlar için kanunda ağırlaştırılmış nisaplar öngörülmüştür.

Yönetim Kurulu Kararları

TTK m.390 uyarınca yönetim kurulu, esas sözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça üye tam sayısının çoğunluğuyla toplanmakta ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğuyla almaktadır. Üyelerden hiçbiri toplantı yapılması isteminde bulunmadıkça, bir üyenin belirli bir konudaki önerisine diğer üyelerin yazılı onayı alınarak da karar verilebilmektedir. Bu yönteme uygulamada elden dolaştırma yoluyla karar denilmektedir.

TTK m.375 uyarınca şirketin üst düzeyde yönetimi, yönetim örgütünün belirlenmesi, finansal planlama, müdürlerin atanması ve görevden alınması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve borca batıklık durumunda mahkemeye bildirimde bulunulması gibi görevler yönetim kurulunun devredilemez görevleri arasında yer almaktadır. Bu konularda alınacak kararların yönetim kurulu tarafından verilmesi gerekmektedir. Yönetim kurulu toplantıları ve kararları, kanunda öngörülen karar defterine işlenmektedir.

İptal ve Butlan

Kanuna veya esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları, TTK m.446 kapsamında dava açma hakkı olanlar tarafından iptal ettirilebilmektedir. Pay sahiplerinin vazgeçilemez haklarını ortadan kaldıran veya şirketin temel yapısını bozan kararlar ise TTK m.447 uyarınca batıldır. Yönetim kurulu kararları bakımından iptal davası öngörülmemiş olup kanunda sayılan ağır aykırılıklar içeren kararlar TTK m.391 uyarınca batıldır.

4. Uygulamada Süreç

1. Yönetim kurulu kararı: Genel kurulun toplanması, gündem ve toplantı tarihi yönetim kurulu kararıyla belirlenmektedir.
2. Hazırlık: Finansal tablolar, yıllık faaliyet raporu ve kâr dağıtım önerisi hazırlanarak kanunda öngörülen süre içinde pay sahiplerinin incelemesine sunulmaktadır.
3. Çağrı: Toplantı ilanı yapılmakta, nama yazılı pay sahiplerine bildirim gönderilmektedir.
4. Toplantı: Hazır bulunanlar listesi düzenlenmekte, toplantı başkanlığı oluşturulmakta ve gündem maddeleri görüşülmektedir.
5. Tutanak: Toplantı tutanağı düzenlenmekte ve imzalanmaktadır.
6. Tescil ve ilan: Tescili gereken kararlar, kanunda öngörülen süre içinde ticaret sicili müdürlüğüne bildirilmektedir.
7. Karar defterine kayıt: Kararlar, ilgili ticari defterlere işlenmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Kararların tescili bakımından görevli merci, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicili müdürlüğüdür. Genel kurul kararlarının iptali, TTK m.445 uyarınca şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde istenmektedir. Butlan ve yönetim kurulu kararlarının batıllığının tespiti davaları da ticari dava niteliğinde olup asliye ticaret mahkemesinde görülmektedir.

Genel kurulun yönetim kurulu tarafından toplantıya çağrılmaması hâlinde, kanunda belirtilen oranda paya sahip azlık pay sahipleri, çağrı talebinin reddedilmesi veya karşılıksız kalması üzerine mahkemeden toplantıya çağrı izni isteyebilmektedir. Bu talep de şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine yapılmaktadır.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• İptal davası süresi: Genel kurul kararlarına karşı iptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücüdür.
• Muhalefet şerhi: Toplantıya katılan pay sahibinin iptal davası açabilmesi için kural olarak karara olumsuz oy vermesi ve muhalefetini tutanağa geçirtmesi gerekmektedir.
• İhtiyati tedbir: İptal davasında kararın uygulanmasının geri bırakılması mahkemeden istenebilmektedir.
• Elektronik genel kurul: Payları borsada işlem gören şirketlerde elektronik genel kurul sistemi zorunlu olarak uygulanmaktadır.
• Kayıtların doğruluğu: Hazır bulunanlar listesi ve tutanaktaki hatalar kararların geçerliliğini tartışmalı hâle getirebilmektedir.
• Masraflar: Tescil, ilan ve Bakanlık temsilcisi ücretleri her yıl yeniden belirlenmektedir.

7. Sonuç

Genel kurul ve yönetim kurulu kararları, şirketin işleyişinin temelini oluşturmaktadır. Toplantıya çağrı, nisaplar, tutanak ve tescil aşamalarında kanuna ve esas sözleşmeye uyulması, kararların geçerliliğini ve uygulanabilirliğini güvence altına almaktadır.

Usule aykırı kararlara karşı iptal davasının kısa süreye tabi olduğu unutulmamalıdır. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Şirketler ve Ticaret Hukuku